40 lat ruchu Wolność i Pokój. Otwarcie szczecińskiej wystawy w MNS-CDP

W sobotę, 12 kwietnia 2025 r., na placu Solidarności w Szczecinie odbyły się uroczystości upamiętniające 40. rocznicę założenia ruchu “Wolność I Pokój” (WiP). Wydarzenie zorganizowane przez Muzeum Narodowe w Szczecinie – Centrum Dialogu rozpoczęło się otwarciem wystawy plenerowej, prezentującej historię i działalność ruchu. Po wernisażu odbyła się debata z udziałem czołowych przedstawicieli: Marka Adamkiewicza, Jacka Czaputowicza, Zuzanny Dąbrowskiej i Wojciecha „Jacoba” Jankowskiego. Dyskusję moderował dr Michał Siedziako z Instytutu Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Szczecińskiego. Uczestnicy przypomnieli rolę WiP w demontażu systemu komunistycznego w Polsce oraz jego wpływ na podobne ruchy w krajach tzw. obozu socjalistycznego. Po debacie uczestnicy przenieśli się do Piwnicy Kany, gdzie odbył się koncert z udziałem Krzysztofa Skiby oraz duetu Monika Frankowicz i Waldemar Baranowski.

W ramach obchodów zorganizowano również konkurs plastyczny dla uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Szczecinie. Tematem prac był gołąbek – symbol Ruchu WiP. Wszystkie prace można oglądać w Centrum Dialogu Przełomy.

Fot. Dorota Jaśkiewicz

Ruch „Wolność i Pokój” powstał 14 kwietnia 1985 r. w Krakowie jako bezpośrednia odpowiedź na skazanie Marka Adamkiewicza, który odmówił złożenia przysięgi wojskowej. Inicjatywa zrodziła się w środowisku Niezależnego Zrzeszenia Studentów i była wyrazem sprzeciwu wobec ideologizacji wojska oraz systemu komunistycznego. W deklaracji założycielskiej podkreślano, że „warunkiem zaistnienia pokoju w życiu politycznym państw i narodów jest skuteczne zagwarantowanie wszystkim ludziom wolności osobistej”. WiP działający w kilkudziesięciu miastach na terenie całego kraju, skupiał się na działaniach na rzecz praw człowieka i wolności obywatelskich, ale w tematach podejmowanych przez ruch pojawiały się również kwestie ekologiczne/środowiskowe (m. in. akcje w sprawie zanieczyszczeń emitowanych przez Hutę „Siechnice”, przeciwko budowie elektrownia atomowaejw Żarnowcu). Po 1989 r. wielu jego członków kontynuowało działalność publiczną.

Fot. Dorota Jaśkiewicz

Fundacja Wolność i Pokój prowadzi również archiwum. Zdjęcia, kalendarium wydarzeń, wydawnictwa, niepublikowane prace poświęcone ruchowi można znaleźć na stronie: >>>