Rola archiwów w mobilizacjach politycznych i społecznych – panel dyskusyjny podczas kongresu CISH 2026

28 sierpnia 2026 r. razem z przedstawicielami siostrzanego projektu ACTIVATE spotkaliśmy się w Lipsku aby wziąć udział w panelu zatytułowanym „ The Role of Archives in Political and Social Mobilizations”. Panel zorganizowano w ramach jubileuszowej konferencji Międzynarodowego Komitetu Nauk Historycznych (Comité International des Sciences Historiques – CISH). W dniach 26–30 sierpnia 2026 r., na konferencji zgromadziło się ponad 700 prelegentów w ramach 64 paneli i 10 wydarzeń specjalnych.

Wspólna sesja stanowiła okazję do omówienia niektórych kluczowych kwestii leżących u podstaw obu projektów: w jaki sposób archiwa powstają w wyniku działań zbiorowych, w jaki sposób zachowują i przekazują wiedzę aktywistów oraz w jaki sposób materiały z przeszłych mobilizacji mogą nabierać nowych znaczeń politycznych i społecznych.

Panel, zwołany przez François Vallottona (Université de Lausanne), zgromadził naukowców i praktyków archiwalnych działających w różnych kontekstach krajowych, dyscyplinarnych i instytucjonalnych. Caroline Moine (Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines, Centre d’Histoire Culturelle des Sociétés Contemporaines) w swoim wystąpieniu  poruszyła kwestię możliwości badania archiwów jako zasobów, które można na nowo interpretować w różnych kontekstach historycznych i geograficznych. Anja Kruke (Archive of Social Democracy of the Friedrich-Ebert-Stiftung; President of the International Association of Labour History Institutions, IALHI) zwróciła uwagę na znaczenie przedmiotów i śladów materialnych dla zrozumienia zaangażowania politycznego oraz sposobów, w jakie ruchy społeczne dokumentują swoją działalność.

W swoim wystąpieniu zatytułowanym poświęconym mediom alternatywnym François Vallotton (Uniwersytet w Lozannie) podzielił się refleksjami na temat wyzwań metodologicznych związanych z rekonstrukcją historii mediów alternatywnych oraz ich relacji ze zmieniającymi się formami komunikacji politycznej i mobilizacji. Giovanna Fossati (Uniwersytet w Utrechcie) w nadesłanym referacie rozszerzyła dyskusję na zbiory audiowizualne, współpracę międzynarodową oraz zmieniające się podejścia do ochrony i rozpowszechniania dziedzictwa audiowizualnego.

Na koniec Maciej Kowalewski (Uniwersytet Szczeciński) wygłosił referat pt. „Archiwa ruchów społecznych a kontekst lokalny”, skupiając się na relacjach między archiwami aktywistów a miejscami i społecznościami, w których działają. Podkreślono tutaj znaczenie postrzegania archiwów jako części lokalnych sieci aktywistów, instytucji, praktyk pamięci i relacji społecznych, a nie jako odizolowanych zbiorów materiałów protestacyjnych.

Pytania poruszone podczas panelu – dotyczące aktywizacji materiałów archiwalnych, przekazywania wiedzy aktywistycznej, znaczenia kontekstów lokalnych oraz zmieniających się materialnych i cyfrowych form pamięci politycznej – będą stanowić podstawę kolejnych etapów naszej wspólnej dyskusji między projektami.